• LinkedIn

Dikkat Eksikliği – DEHB

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU (DEHB)

Sıklıkla ebeveynler, öğretmenler ya da DEHB’li birisine yardımcı olmak isteyenler,  ‘Kendini zorla! Bunu yapabilirsin’ ‘İstersen yaparsın ama hiç çaba göstermiyorsun’ gibi cümlelerle bu durumu yaşayan kişiyi iradesizlikle suçlayıp düzenli olarak tavsiyeler, öğütler verirler. DEHB’li kişinin yeterli olduğunu ancak tembellik, isteksizlik ya da inatlaşmak adına kendisini zorlamadığını düşünüp   cezalandırma ya da mahcup etme yoluna  da girebilirler.Aileleri yanıltan kısmı çocukların ilgi ve yetenekleri dahilinde her alanda konsantre olabilmeleridir. Görev ve sorumluluk gerektiren tüm işlerde güçlük yaşamaları tanı almalarının kriterlerinden biridir.

Oysa ki DEHB de sorun; istememe durumundan ziyade yapamama durumudur.

İnsanlar çoğunlukla Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunu yerinde duramamak ve söylenenleri dinlememek gibi basit ve herkesde olabilecek bir durum olarak görürler ancak burda odaklanmayı sağlayabilme işlevinde kronik bir bozukluk ve ilişkileri zorlayıcı bir durum söz konusudur. Bu durumun daha iyi kavranabilmesi için   Dr.Thomas E. Braun’ un odaklanma tanımını yapmak yerinde olur. Braun’ a göre; ‘insanların büyük bir kısmı ‘odaklanmayı’ genellikle bir kamerayı sabit tutarak merceğin hareketsiz bir nesnenin net bir resmini çekmek üzere  ayarlanması olarak düşünürler. Ancak ‘odak’ gerçek anlamıyla önemli olan neyin dikkat edileceğini, yapılacağını, hatırlanacağını seçmek ve yerine getirmek için an be an uygulanan karmaşık, dinamik süreçtir’ diyerek insan beynindeki dikkat süreçlerini daha iyi anlamamızı sağlamıştır. Braun dikkat eksikliğini şu benzetme ile anlatır: Bütün müzisyenlerin çok iyi çaldığı bir orkestra hayal edin. Orkestrayı düzenleyecek ve bütün müzisyenlerin uyum içinde çalmasını sağlayacak, nefesli çalgıların başlaması ya da yaylıların durması için işaret verecek ve müziğin tüm yorumunu müzisyenlere iletecek bir orkestra şefi olmalıdır. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu durumunda, bireysel müzisyenlerde görülen bozukluklarla değil, orkestra şefinde görülen bozukluklarla ifade edilebilir. DEHB’ye  sahip kişilerin sorunu, bu işlemleri doğru zamanda ve doğru yerde başlatmakta ve yönetmekte yetersiz olmalarıdır.   

 Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunda sıklıkla 6 grup sorunla karşılaşırız

-Organizasyon, öncelikleri belirleme ve başlama

Her ne kadar DEHB ‘ li kişilerin hemen lafa atladığı ve eyleme geçtiği dürtüsel ve hiperaktif davrandıkları sanılsa da aslında çoğu, bir işe başlamada zorluk çeker. Önceliklerini belirleyemedikleri için başladıkları bir işi bitirmeden, kendilerini başka bir işi yaparken bulabilirler. Örneğin, ödev yaparken dosyalarının çok dağınık olduğunu farkedip onları düzenlemeye başlayabilir ve yetiştirmesi gereken ödevi yapamayabilirler.

 -Odaklanma, sürdürme ve dikkat kaydırma

Dikkat durumu her şeyden izole olup yalnızca konuşulan konuya ya da yapılan işe odaklanma durumu değildir. Aynı zamanda planlama, öncelikleri belirleme, harekete geçme, otomatik işlemlerin anımsanmas, belleğin kullanılması ve yaşanabilecek  duyu değişenlerini kontrol edebilmeyi barındırır. DEHB’li kişilerin üzerinde çalıştıkları konuya odaklanmayı başaramamalarının nedeni dikkatlerinin aşırı şekilde dağılabilir olması ve dikkati dağıtan şeyleri süzme konusunda sorun yaşamalarıdır.

 -Tetikte olmanın düzenlenmesi, çabayı sürdürme ve işlem hızını belirleme

            Canlılığı sürdürme ve tetikte olma durumunun düzenlenmesi dışında işleriyle ilgili görevleri konusunda çaba sarfetmede sıkıntı yaşarlar. Karşılığı hemen alınamayacak ve sürekli çaba gerektiren işlerde çabuk pes ederler. DEHB’ li erkek çocukları ile yapılan araştırmalar sonucunda bilişsel işlerde tepki verme hızları çok yavaşken, daha fazla  dikkat gerektiren işleri yaparken hızlarını işi dikkatli şekilde yapmalarını sağlayacak düzeye indirmekte zorluk yaşadıkları ve işlem hızlarını değişen görev gereksinimlerine uygun şekilde ayarlayamadıkları görülmüştür.

-Asabiyet yönetimi ve duyguları ayarlama

            Düş kırıklıkları ve diğer duyguların yönetimi konusunda sorunlara sahip olmaya daha yatkındırlar. Kimisinde bu zorluk, bir duygu kategorisinde diğerlerine göre daha fazla olabilir – örneğin, sürekli olarak agresif, aşırı hassas ve mutsuz olabilirler.

-Kısa süreli belleğin kullanılması ve hatırlama işlemi

            Unutma ve bellek sorunu DEHB’ li kişilerde kronik bir sorun olarak bilinse de genellikle sorun sadece bilginin saklanmasında değildir. Yeni öğrenilen bir bilgi  ile uzun süreli belleğin bilgileri arasında bağlantı kurmakta zorluklar yaşanır. Bu sorun ile ilgili olarak ortaya çıkan aksaklıklar farklı olabilir. Örneğin; kişinin aklındakini uzun süre bekletememesi nedeniyle sürekli konuşan kişinin sözünü kesmesi ya da bir gece öncesinde çalıştığı konuları sınavda hatırlayamayan öğrencinin durumu bellek sorunun farklı yönlerini gösterir. Bu kişiler uzun kompozisyon yazılarında birden çok bakış açısını akıllarında tutmak zorunda oldukları için büyük bir yük oluşturur ve akademik alanda zorluklara neden olur. Bu sorun sadece akademik alanda da kalmaz karşılıklı konuşma yada tartışmalarda, günlük yaşamın gerektirdiği sosyal iletişim durumlarında da zorluklara neden olmaktadır.

Günümüzde Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanısını doğrulayan bilimsel kanıtların varlığına, tedavisinin güvenli ve etkin olmasına rağmen insanların büyük bir bölümünün şüpheci  yaklaşımı halen devam etmektedir. Ne yazık ki, çoğunluk bu sorunu aşırı popülarize edilmiş, önemsiz bir sorun olarak görmekte ve  karmaşık bir yapıya sahip olması nedeni ile çocuk ve aileler üzerindeki daha büyük ve kalıcı hasarların  nedeni olabiliceği gözardı edilmiş olmaktadır. Ayrıca tedavi edilmeyen dikkat işlevi bozuklukları her yaştan pek çok insanın gereksiz  sorunlarla yaşamasına yol açmaktadır.

-MOXO DEHB Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Testi

       Moxo dikkat ölçme testi 7-12 yaş arası çocuklar ve 13-60 yaş arası yetişkinler için geliştirilmiş ADHD-DEHB(Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) tanısına yardımcı olan, bilgisayar ekranı üzerinden yapılan “online” dikkat ölçme testidir.

         Moxo; dikkat eksikliği tanısının konulmasındaki dört ana semptom olan Hiperaktivite, Dikkat, Zamanlama ve Dürtüselliğin(Aşırı Tepkisel Olma, Ani Patlama) ölçümüne yardımcı olan objektif bir testtir.

-MOXO DİKKAT ÖLÇME TESTİ Kimlere Uygulanırsa Faydalı Olabilir ?

             Çocuklarda; İstemesine ve çaba göstermesine rağmen derslerde başarılı olamayan küçüklükten beri hep hareketli olan, sık yaralanmaya ve kaybolmaya maruz kalanlar sınavlarda ve günlük hayatta zamanlama problemi yaşayanlar(Evden hep en geç çıkan, sınavlarda soruları tamamlamayı yetiştiremeyen…vb) ödevlerini hep son ana bırakan, programlı çalışamayan, işleri sıraya koyamayan, olaylara ve kişilere ani ve gereğinden fazla tepki verenler Öğretmen veya anne/baba tarafından sakin-hipoaktif-olmasına rağmen dikkatini toplayamayanlar veya devam ettiremeyenler de faydalı olur.

            Yetişkinlerde; Normalden daha sık ev, iş, sevgili-eş değiştiren kişiler çabuk unutma, toplantılarda, derslerde dikkatini toplayamayanlar, sık trafik kazası yapanlar, iş hayatında kendisinden beklenen performansı gösteremeyenler, yoğun dikkat gerektiren işlerde çalışanlarda faydalı olur.

MOXO DEHB Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Testi Pedamed Çocuk Genç ve Aile Akademisinde Uygulanmaktadır.

Detaylı İletişim Bilgisi için Tıklayınız…